Wat is coeliakie?

Coeliakie (spreek uit: seu-lia-kíe) is een intolerantie, lees onverdraagzaamheid, voor gluten. Gluten is een graaneiwit en komt voor in tarwe, rogge, gerst, haver¹, spelt en kamut. Bij mensen met coeliakie veroorzaakt voedsel dat gluten bevat, beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet goed meer doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant een groot aantal darmplooien met daarop darmvlokken (villi), die samen een enorm oppervlak voor voedselopname vormen. De darmvlokken van een coeliakiepatiënt kunnen geen gluten verdragen. Gluten beschadigt het dunne darmslijmvlies (vlokatrofie), waardoor een slechte opname van bouwstoffen uit de voeding kan ontstaan. Het lichaam heeft deze bouwstoffen nodig om normaal te kunnen functioneren en bij kinderen tevens om te groeien.

¹In Nederland worden haver en haverproducten afgeraden vanwege het hoge risico op contaminatie met glutenbevattende granen tijdens productie.

Mogelijke symptomen zijn:

• chronische diarree
• verstopping
• afwijkend ontlastingpatroon
• smeuïge, stinkende ontlasting
• overmatige ontlasting (zogenaamde remsporen)
• depressiviteit
• opgeblazen gevoel
• buikpijn
• misselijkheid
• gewichtsverlies
• winderigheid
• botontkalking
• bloedarmoede
• vermoeidheid
• humeurigheid
• onvruchtbaarheid
• miskramen
• neurologische afwijkingen

Het vóórkomen en de ernst van bovengenoemde symptomen variëren van persoon tot persoon en zijn niet altijd gerelateerd aan het maag-darmkanaal. Sommige symptomen kunnen worden verward met prikkelbaar darmsyndroom (PDS) of een tarwe-allergie. Ook worden deze symptomen vaak gerelateerd aan stress of zelfs ouderdom.

In tegenstelling van wat er altijd gedacht wordt, is het niet zo dat iemand met coeliakie altijd ondergewicht of ongewenst gewichtsverlies heeft: de meesten hebben een normaal gewicht of zelfs overgewicht wanneer de diagnose wordt gesteld.

Bij baby's kunnen klachten van het maag-darmkanaal optreden wanneer overgegaan wordt van borstvoeding naar introductie van gluten vanaf de zesde levensmaand. Denk hierbij aan het geven van een 'broodkorst', pap op basis van tarwebloem.
Andere symptomen bij jonge kinderen kunnen zijn:

• opgezette buik
• dunne armen en benen
• achterblijven in gewicht en groei
• blijvend gewichtsverlies
• huilerigheid
• vertraagde puberteit
• bloedarmoede
• afwijkingen aan het tandglazuur
• aften in de mond

Wanneer u denkt dat er sprake is van coeliakie bij u of uw kind raadpleeg eerst uw (huis)arts en ga niet zelf beginnen met een glutenvrij dieet totdat de diagnose is vastgesteld.

Voor uitgebreide informatie raadpleeg de algemene folder van de NCV.